Evde bakıcı veya refakatçi çalıştırmak yasal olarak ev hizmetlerinde çalıştırma kategorisine girer ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Ek 9. maddesi kapsamındadır. Aşağıda her ailenin bilmesi gereken pratik bilgiler.
SGK Ek 9 nedir?
Ek 9, ev hizmetlerinde çalışan kişilerin sigortalılığını düzenler. İki kategori vardır:
- Ayda 10 günden az çalışanlar: İşveren (siz) yalnız iş kazası ve meslek hastalığı sigortası bildirir; oran düşüktür. Bakıcının kendi adına diğer sigorta kollarına isteğe bağlı prim ödemesi gerekir.
- Ayda 10 gün ve üzeri çalışanlar: İşveren (siz) bakıcıyı tam sigortalı olarak bildirmek ve aylık prim ödemek zorundadır. Bu kapsamda bakıcı emeklilik, sağlık, iş göremezlik haklarına sahip olur.
Bildirim nasıl yapılır?
Çalıştırmaya başladığınız gün veya en geç ertesi iş günü e-Devlet üzerinden "Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Üzeri Sigortalı Çalıştırma Bildirgesi" doldurulur. Bu işlem SGK'ya işveren kaydınızı oluşturur. Sonraki aylarda otomatik bildirim yapılır; primler bildirim ayını takip eden ayın sonuna kadar ödenir.
Prim oranları (2026 itibarıyla)
Tam sigortalı bakıcı için aylık prim, asgari ücret bazlı hesaplanır. İşveren payı + bakıcı payı toplam brüt ücretin yaklaşık %37,5'i civarındadır (uzun vadeli %20 + kısa vadeli %2 + işsizlik %3 + sağlık %12,5). Güncel oranlar için SGK e-Devlet ekranı kontrol edilmelidir.
Bakıcı net ne kazanır?
Brüt 25.000 TL aylık ücretten SGK işçi payı (~%14) ve gelir vergisi kesilir; yaklaşık 19.500 TL net kalır. Vergi muafiyetleri ve özel durumlar için mali müşavire danışılması önerilir.
Vergi yükümlülüğü
Ev hizmetlerinde çalıştırma gelir vergisi açısından muaf kabul edilir; çoğu durumda işveren beyan gerekmez. Bakıcı tarafında ise asgari ücret altında geliri olan ev hizmeti çalışanlarına gelir vergisi muafiyeti uygulanır.
Yatılı / 24 saat çalışan refakatçi
Yatılı bakıcı veya refakatçi mutlaka 10 gün ve üzeri tam sigortalı olarak bildirilmelidir. Yatma, yemek ve hijyen için ailenin sağladığı koşullar net olarak yazılı sözleşmede yer almalıdır.
İhmal edilirse ne olur?
Bildirim yapılmadan çalıştırılan bakıcının iş kazası geçirmesi durumunda, tüm masraf ve tazminat doğrudan aileye düşebilir. Aynı zamanda SGK denetiminde bildirimsiz çalıştırmaya idari para cezası uygulanır. Bu nedenle kısa süreli bile olsa bildirim yapın.
Pratik öneriler
- Bakıcıyı işe başlatmadan önce yazılı sözleşme yapın.
- İlk ay e-Devlet bildirimini ihmal etmeyin.
- Net ödeme ve prim takibini bankadan otomatik düzenleyin.
- Mali müşavirinizle yılda 1 kez bu konuyu gözden geçirin.
Bakıcı seçim sürecinin tamamı için 7 kriterli rehberimize bakabilirsiniz. İlan yayınlamak ve bakıcı profilini incelemek için Refakat Yanımda hesabınızı kullanabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; vergi ve sigorta kararları için mutlaka mali müşavirinize danışın.