Felç (inme), beyne giden kan akışının kesilmesi veya bir damarın yırtılmasıyla oluşan ciddi bir nörolojik olaydır. Türkiye'de yılda yaklaşık 150.000 yeni inme vakası görülür. Hayatta kalanların önemli bir kısmı evde rehabilitasyon ihtiyacı duyar ve bu süreçte deneyimli bir felç bakıcısı veya refakatçi ile çalışmak iyileşmeyi hızlandırır.
Hastane sonrası ilk haftalar
Taburculuk sonrası ilk 90 gün rehabilitasyonda altın dönemdir. Bu süreçte beyin yeni bağlantılar kurar (nöroplastisite). Bakıcı / refakatçi:
- Fizyoterapist talimatlarını günde 2 kez uygulamalı.
- Yutma güçlüğüne karşı yiyecek kıvamını kontrol etmeli.
- Yatak içi pozisyon değişikliğini 2 saatte bir yapmalı.
- İdrar-gaita takibini sessizce kaydetmeli (idrar yolu enfeksiyonu sık).
Hareket egzersizleri
Pasif egzersizler (yatakta eklemleri yavaşça hareket ettirmek) kas kısalmasını önler. Aktif egzersizler (hastanın kendi kendine bacağı kaldırma çabası gibi) güç kazanımı sağlar. Egzersizler yorgunluk noktasına gelmeden bitirilir, hasta dinlendirilir.
Konuşma terapisi (afazi)
İnme sonrası kelime bulamama veya konuşamama (afazi) sıktır. Refakatçi konuşma terapistinin programını uygulamalı:
- Resimli kartlarla nesne adlandırma.
- Tek heceli kelimelerle başlama (su, ekmek, anne).
- Hasta cevap verirken araya girmemek, beklemek.
Duygusal destek
İnme sonrası depresyon vakaların yarısında görülür. Hasta yorgun, sinirli veya umutsuz olabilir. Refakatçinin yapması gereken: sabırlı olmak, başarıları küçük de olsa vurgulamak, hastanın konuşmak istemediği anlarda ısrarcı olmamak.
Felç hastası refakatçisi seçerken
Felç sonrası bakım yatağa bağımlı, kısmen mobil veya yürüyebilir hasta için farklı becerilere ihtiyaç duyar. Bakıcı veya refakatçi görüşmesinde şu soruları sorun:
- Yatağa bağımlı hasta bakım deneyiminiz var mı?
- Sondalı hasta bakımı yapabilir misiniz?
- Yutma güçlüğünde nasıl yemek verirsiniz?
- Fizyoterapist talimatlarını yazılı olarak alıp uygulayabilir misiniz?
Aşamalı rehabilitasyon için yatak yarası önleme yazımızı okumanızı öneririz. Bakıcı profillerini incelerken "Felç" veya "Nörolojik hastalık" uzmanlık etiketini kullanabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Rehabilitasyon programı için fizyoterapist ve nöroloğunuza danışın.