65 yaş üstü bireylerin her üç kişiden biri yılda en az bir kez düşer. Düşmenin sonucu çoğu zaman kırık, hastane yatışı ve bağımlılık artışıdır. Doğru ev düzenlemesi ve dikkatli bir bakıcı veya refakatçi ile bu risk büyük ölçüde azaltılır. İşte uygulanabilir 12 adım.
1. Aydınlatma
Koridor, banyo girişi ve yatak odasına hareket sensörlü gece lambası koyun. Gece uyanmalarda karanlıkta el yordamıyla yürüme bitsin.
2. Halıları sabitleyin
Kayan veya kenarları kıvrılan halıları kaldırın; kalacaksa kaymaz altlık veya çift taraflı bant ile sabitleyin. Eşik farkları (kapı altı) belirgin renkte band ile işaretlenmeli.
3. Banyoda tutamak
Banyo, evdeki en riskli odadır. Duvara sabit tutamak (klozet yanına ve duşa) takın. Vantuzlu tutamak yetersizdir, mutlaka vidalı olmalı. Klozet yüksekliği düşükse oturma yüksekliği takviyesi kullanın.
4. Kaymaz banyo zemini
Banyo zemini ıslakken çok kayar. Kaymaz banyo paspası veya kalıcı kaymaz çıkartmalar kullanın. Oturaklı duş taburesi de düşme riskini büyük ölçüde azaltır.
5. Yatak ve ayağa kalkış
Yatak yüksekliği oturup ayağa kalkmaya uygun olmalı (genelde 45–55 cm). Yatağın yanına dayanılacak sabit bir mobilya veya özel yatak tutamağı koyun. Geceleri yatağa yakın bir lamba kolayca açılabilir olmalı.
6. Ayakkabı seçimi
Ev içinde kaymaz tabanlı, topuğu kapalı ayakkabı veya terlik tercih edin. Yünlü çorapla yürünmesin. Kaygan terlik kullanılmasın.
7. Mutfak düzeni
Sık kullanılan eşyalar (tabak, bardak, baharat) bel ile omuz arası rafa yerleştirilmeli. Yüksek raflara çıkmak için sandalye veya tabure kullandırmayın. Yere düşen sıvı hemen kurulansın.
8. Kabloları gizleyin
Yer çekme kabloları (lamba, telefon şarjı, televizyon) duvar kenarına alın veya kablo kanalı içine koyun. Kablo dolaşma evdeki en yaygın düşme nedenlerindendir.
9. Görme ve işitme
Yaşlı yakınınızın gözlük numarası güncel mi? İşitme cihazını düzenli kullanıyor mu? Görme ve işitme kaybı denge bozukluğuna yol açar; yıllık kontrol ihmal edilmemeli.
10. İlaç gözden geçirmesi
Tansiyon ilaçları, uyku ilaçları ve bazı antidepresanlar baş dönmesi yapabilir. 5+ ilaç kullanan yaşlıda düşme riski belirgin artar. Yıllık polifarmasi gözden geçirme için doktora başvurun.
11. Egzersiz
Düzenli denge egzersizleri (tek ayak üstünde durma, tai-chi, sandalye egzersizleri) düşme riskini ~%30 azaltır. Refakatçi eşliğinde günlük 15 dakika denge çalışması idealdir.
12. Acil durum çağrı sistemi
Düştüğünde yerden kalkamayacak yaşlılar için boyuna asılan acil çağrı butonu veya akıllı bileklik kullanılabilir. Yatılı bakıcı yoksa bu cihazlar hayat kurtarıcıdır.
Refakatçi ile günlük kontrol listesi
Bakıcı veya refakatçi her gün sabah ve akşam:
- Banyoda ıslak zemin var mı kontrol eder.
- Yatağın yanına gece terliğini hazır koyar.
- Hareket sensörlü lambaların pilini ayda 1 kontrol eder.
- Yaşlı yürürken yanında olur, kapı eşiklerinde uyarır.
Daha kapsamlı bakım planı için demansta günlük plan yazımıza, deneyimli bakıcı bulmak için 7 kriterli bakıcı seçim rehberimize bakabilirsiniz. Bakıcı profilleri arasından "evde yaşlı bakımı" deneyimli refakatçileri filtreleyin.